Asaṅkhāta-saṃyutta — Sprzęgnięcie Mów o Wolności od Zdeterminowania
Tłumacz: Piotr KucharskiPiotr Kucharski
PTS: S.iv,359-542

Wstęp

Poniższy tekst jest przekładem saṃyutty1 zorganizo­wanej w okół tematu wolności od zdeterminowania2. Wyjaśnia on dwie sprawy: Po pierwsze, czym jest ta wolność; po drugie, co do niej prowadzi.

Pierwszy rozdział jest skondensowaną wersją drugiego, który nie tylko rozwija i opisuje czym są poszczególne ścieżki prowa­dzące do wolności od zdeterminowania, ale wymienia również trzydzieści dwa synonimy dla niej, dając razem trzydzieści trzy nazwy dla "zniszczenia żądzy, zniszczenia nienawiści, zniszcze­nia zaślepienia"3. Co uderza w tych tekstach, to fakt, że ta prosta definicja wolności jest powtarzana za każdym razem, nigdy nie czyniąc wyjątku—również dla nibbāny4.

Powszechnie te trzydzieści trzy nazwy określa się5 mianem "synonimów dla nibbāny". Jednak z lektury tej saṃyutty wynika coś zgoła odwrotnego. To raczej nibbāna jest jednym z wielu sy­nonimów dla zniszczenia żądzy, zniszczenia nienawiści i znisz­czenia zaślepienia. Wiele z tych nazw jest obrazowych, mocno przemawiających do wyobraźni słuchaczy Buddhy, pozostałe są terminami bardziej technicznymi, których znaczenia można doszukać się w innych suttach.

Najbardziej istotnym z nich wydaje się być ten umieszczony w tytule tej części Saṃyutta Nikāyiiasaṅkhata—przetłumaczony jako wolność od zdeterminowania. Za takim przekładem przema­wia fragment z Rahogata Sutty6, (SN iv 217) który opisuje kolejne stopnie doświadczenia, scharakteryzowane przez zanik czynnika, który decydująco wpływał na stan poprzedni—tzn. ta­kiego, który go determinował. Jednak w ostatnim przypadku, mowa jest o kimś kto zniszczył fermentacje7—w nim zostały cał­kowicie wstrzymane żądza, nienawiść i zaślepienie, które deter­minują stan umysłu zniewolony przez fermentacje. W tym sen­sie, umysł pozbawiony trzech trucizn jest niezdeterminowany8—uwolniony od zdeterminowania przez żądzę, nienawiść i ułudę.

Dokonując przekładu tej saṃyutty, zdecydowałem się na pew­ne połączenia tekstu, który ze względu na swoje powtórzenia zaj­mowałby o wiele więcej miejsca. Są one zaznaczone trzykrop­kiem. Nie poczyniłem jednak większych uproszczeń i skrótów, zachowując dzięki temu specyficzną rytmikę utworu—zdaję so­bię sprawę, że może być ona jednak nużąca dla kogoś stykającego się poraz pierwszy z suttami.

—Evaṃ—

Rozdział I

"Bhikkhowie, będę nauczał was o wolności od zdeterminowa­nia i o ścieżce prowadzącej do wolności od zdeterminowania. Za­tem słuchajcie! Co jest wolnością od zdeterminowania? Zniszcze­nie żądzy, zniszczenie nienawiści, zniszczenie zaślepienia—to na­zwano wolnością od zdeterminowania. Jaka jest ścieżka prowa­dząca do wolności od zdeterminowania?

Pamięć zanurzona w ciele… Wyciszenie i wgląd9… Skupienie któremu towarzyszy myślenie i ocenianie, skupienie wolne od my­ślenia i ze znikomym ocenianiem, skupienie wolne od myślenia i oceniania… Skupienie na pustce10, skupienie wolne od motywu11, skupienie wolne od ukierunkowania12… Cztery odniesienia uważno­ści… Cztery właściwe wysiłki… Cztery podstawy sukcesu… Pięć zdolności… Pięć mocy… Siedem czynników do przebudzenia… Szla­chetna ośmioraka ścieżka.

To jest nazwane ścieżką prowadzącą do wolności od zdetermino­wania.

"Bhikkhowie, zaprawdę nauczałem was o tym co jest wolnością od zdeterminowania i o ścieżce prowadzącej do wolności od zde­terminowania. Zrobiłem, to co zrobić powinien mistrz ze współ­czucia i dla dobra swoich uczniów. Tam są pnie drzew, tam są pu­ste miejsca! Praktykujcie jhāny, bądźcie baczni, abyście później nie żałowali! Oto nasza rada."

Rozdział II

"Bhikkhowie, będę nauczał was o

wolności od zdeterminowania… końcu… wolności od fermentacji… prawdzie… przeciwległym brzegu… subtelnym… trudnym do zoba­czenia… wolności od starzenia… trwałym… wolności od rozpada­nia13… wolności od wskazywania14… braku powikłania… spokoju… wolności od śmierci… znakomitym… zaciszu… bezpiecznym… znisz­czeniu pragnienia… cudownym… wspaniałym… wolności od krzyw­dy15… cesze wolnej od krzywdy16nibbānie… wolności od ucisku… braku pożądania… czystości… uwolnieniu… wolności od przywiąza­nia… wyspie… jaskini… ochronie… schronieniu… ostatecznym celu

i o ścieżce prowadzącej do

wolności od zdeterminowania… końca… wolności od fermentacji… prawdy… przeciwległego brzegu… subtelnego… trudnego do zoba­czenia… wolności od starzenia… trwałego… wolności od rozpada­nia… wolności od wskazywania… braku powikłania… spokoju… wolności od śmierci… znakomitego… zacisza… bezpiecznego… zniszczeniu pragnienia… cudownego… wspaniałego… wolności od krzywdy… cechy wolnej od krzywdy… nibbāny… wolności od uci­sku… braku pożądania… czystości… uwolnienia… wolności od przy­wiązania… wyspy… jaskini… ochrony… schronienia… ostatecznego celu.

Zatem słuchajcie! Co jest

wolnością od zdeterminowania… końcem… wolnością od fermenta­cji… prawdą… przeciwległym brzegiem… subtelne… trudne do zo­baczenia… wolnością od starzenia… trwałe… wolnością od rozpada­nia… wolnością od wskazywania… brakiem powikłania… spokojem… wolnością od śmierci… znakomite… zaciszem… bez­pieczne… zniszczeniem pragnienia… cudowne… wspaniałe… wolno­ścią od krzywdy… cechą wolną od krzywdy… nibbāną… wolnością od ucisku… brakiem pożądania… czystością… uwolnieniem… wol­nością od przywiązania… wyspą… jaskinią… ochroną… schronie­niem… ostatecznym celem?

Zniszczenie żądzy, zniszczenie nienawiści, zniszczenie zaślepie­nia—to nazwano

wolnością od zdeterminowania… końcem… wolnością od fermenta­cji… prawdą… przeciwległym brzegiem… subtelnym… trudnym do zobaczenia… wolnością od starzenia… trwałym… wolnością od roz­padania… wolnością od wskazywania… brakiem powikłania… spo­kojem… wolnością od śmierci… znakomitym… zaciszem… bezpiecz­nym… zniszczeniem pragnienia… cudownym… wspaniałym… wol­nością od krzywdy… cechą wolną od krzywdy… nibbāną… wolno­ścią od ucisku… brakiem pożądania… czystością… uwolnieniem… wolnością od przywiązania… wyspą… jaskinią… ochroną… schro­nieniem… ostatecznym celem.

Jaka jest ścieżka prowadząca do

wolności od zdeterminowania… końca… wolności od fermentacji… prawdy… przeciwległego brzegu… subtelnego… trudnego do zoba­czenia… wolności od starzenia… trwałego… wolności od rozpada­nia… wolności od wskazywania… braku powikłania… spokoju… wolności od śmierci… znakomitego… zacisza… bezpiecznego… zniszczeniu pragnienia… cudownego… wspaniałego… wolności od krzywdy… cechy wolnej od krzywdy… nibbāny… wolności od uci­sku… braku pożądania… czystości… uwolnienia… wolności od przy­wiązania… wyspy… jaskini… ochrony… schronienia… ostatecznego celu?

Wyciszenie i wgląd
Wyciszenie… Wgląd…

Skupienie
Skupienie któremu towarzyszy myślenie i ocenianie… Skupienie wolne od myślenia i ze znikomym ocenianiem… Skupienie wolne od myślenia i oceniania… Skupienie na pustce… Skupienie wolne od motywu… Skupienie wolne od ukierunkowania…

Cztery odniesienia pamięci
Gdy bhikkhu kontempluje ciało jako ciało—żarliwy, czujny i pamiętny17—wolny od ucisku i zmartwienia w odniesieniu do świata… Gdy bhikkhu kontempluje uczucia jako uczucia—żarliwy, czujny i pamiętny—wolny od ucisku i zmartwienia w odniesieniu do świata… Gdy bhikkhu kontempluje umysł jako umysł—żarliwy, czujny i pamiętny—wolny od ucisku i zmartwienia w odniesieniu do świata… Gdy bhikkhu kontempluje Metody jako Metody—żarliwy, czujny i pamiętny—wolny od ucisku i zmartwienia w odniesieniu do świata…

Cztery właściwe wysiłki
Gdy bhikkhu podejmuje chęć, dąży, jest uporczywy, podtrzymuje i wytęża swą umyślność w celu powstania umiejętnych cech, które jeszcze nie powstały… Gdy bhikkhu podejmuje chęć, dąży, jest uporczywy, podtrzymuje i wytęża swą umyślność w celu utrzyma­nia, niepomieszania, zwiększenia, obfitości, rozwoju i kulminacji umiejętnych cech, które już powstały…

Cztery podstawy sukcesu
Gdy bhikkhu rozwija podstawę sukcesu wyposażoną w skupienie ufundowane na chęci i determinancie18 starania się… Gdy bhikkhu rozwija podstawę sukcesu wyposażoną w skupienie ufundowane na dążeniu i determinancie starania się… Gdy bhikkhu rozwi­ja podstawę sukcesu wyposażoną w skupienie ufundowane na umyślności i determinancie starania się… Gdy bhikkhu rozwija podstawę sukcesu wyposażoną w skupienie ufundowane na wnikli­wości i determinancie starania się…

Pięć zdolności
Gdy bhikkhu rozwija zdolność zaufania zależną od odosobnienia, braku pożądania, wstrzymania, kończącą się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija zdolność dążenia zależną od odosobnienia, braku pożądania, wstrzymania, kończącą się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija zdolność pamięci zależną od odosobnienia, bra­ku pożądania, wstrzymania, kończącą się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija zdolność skupienia zależną od odosobnienia, bra­ku pożądania, wstrzymania, kończącą się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija zdolność przenikliwości zależną od odosobnienia, braku pożądania, wstrzymania, kończącą się puszczeniem…

Pięć mocy
Gdy bhikkhu rozwija moc zaufania zależną od odosobnienia, braku pożądania, wstrzymania, kończącą się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija moc dążenia zależną od odosobnienia, braku pożąda­nia, wstrzymania, kończącą się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwi­ja moc pamięci zależną od odosobnienia, braku pożądania, wstrzymania, kończącą się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija moc skupienia zależną od odosobnienia, braku pożądania, wstrzy­mania, kończącą się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija moc przenikliwości zależną od odosobnienia, braku pożądania, wstrzymania, kończącą się puszczeniem…

Siedem czynników do przebudzenia
Gdy bhikkhu rozwija pamięć jako czynnik do przebudzenia za­leżny od odosobnienia, braku pożądania, wstrzymania, kończący się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija analizę cech jako czynnik do przebudzenia zależny od odosobnienia, braku pożądania, wstrzymania, kończący się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija dążenie jako czynnik do przebudzenia zależny od odosobnie­nia, braku pożądania, wstrzymania, kończący się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija zachwyt jako czynnik do przebudzenia zależ­ny od odosobnienia, braku pożądania, wstrzymania, kończący się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija pogodność jako czynnik do przebudzenia zależny od odosobnienia, braku pożądania, wstrzy­mania, kończący się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija skupienie jako czynnik do przebudzenia zależny od odosobnienia, braku po­żądania, wstrzymania, kończący się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija zrównoważenie jako czynnik do przebudzenia zależny od odosobnienia, braku pożądania, wstrzymania, kończący się pusz­czeniem…

Szlachetna ośmioaraka ścieżka
Gdy bhikkhu rozwija właściwe postrzeganie zależne od odosobnie­nia, braku pożądania, wstrzymania, kończące się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija właściwe postanowienie zależne od odosob­nienia, braku pożądania, wstrzymania, kończące się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija właściwą mowę zależną od odosobnienia, braku pożądania, wstrzymania, kończącą się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija właściwe działanie zależne od odosobnienia, bra­ku pożądania, wstrzymania, kończące się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija właściwe życie zależne od odosobnienia, braku po­żądania, wstrzymania, kończące się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija właściwe dążenie zależne od odosobnienia, braku pożąda­nia, wstrzymania, kończący się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwi­ja właściwą pamięć zależną od odosobnienia, braku pożądania, wstrzymania, kończące się puszczeniem… Gdy bhikkhu rozwija właściwe skupienie zależne od odosobnienia, braku pożądania, wstrzymania, kończące się puszczeniem.

To jest nazwane ścieżką prowadzącą do

wolności od zdeterminowania… końca… wolności od fermentacji… prawdy… przeciwległego brzegu… subtelnego… trudnego do zoba­czenia… wolności od starzenia… trwałego… wolnego od rozpada­nia… wolności od wskazywania… braku powikłania… spokoju… wolności od śmierci… znakomitego… zacisza… bezpiecznego… zniszczeniu pragnienia… cudownego… wspaniałego… wolności od krzywdy… cechy wolnej od krzywdy… nibbāny… wolności od uci­sku… braku pożądania… czystości… wolności… wolności od przy­wiązania… wyspy… jaskini… ochrony… schronienia… ostatecznego celu.

Bhikkhowie, zaprawdę nauczałem was o tym co jest

wolnością od zdeterminowania… końcem… wolnością od fermenta­cji… prawdą… przeciwległym brzegiem… subtelne… trudne do zo­baczenia… wolnością od starzenia… trwałe… wolne od rozpadania… wolnością od wskazywania… brakiem powikłania… spokojem… wol­nością od śmierci… znakomite… zaciszem… bezpieczne… zniszcze­niem pragnienia… cudowne… wspaniałe… wolnością od krzywdy… cechą wolną od krzywdy… nibbāną… wolnością od ucisku… bra­kiem pożądania… czystością… wolnością… wolnością od przywiąza­nia… wyspą… jaskinią… ochroną… schronieniem… ostatecznym ce­lem.

i o ścieżce prowadzącej do

wolności od zdeterminowania… końca… wolności od fermentacji… prawdy… przeciwległego brzegu… subtelnego… trudnego do zoba­czenia… wolności od starzenia… trwałego… wolnego od rozpada­nia… wolności od wskazywania… braku powikłania… spokoju… wolności od śmierci… znakomitego… zacisza… bezpiecznego… zniszczeniu pragnienia… cudownego… wspaniałego… wolności od krzywdy… cechy wolnej od krzywdy… nibbāny… wolności od uci­sku… braku pożądania… czystości… wolności… wolności od przy­wiązania… wyspy… jaskini… ochrony… schronienia… ostatecznego celu.

Zrobiłem, to co zrobić powinien mistrz ze współczucia i dla dobra swoich uczniów. Tam są pnie drzew, tam są puste miejsca! Prak­tykujcie jhāny, bądźcie baczni, abyście później nie żałowali! Oto nasza rada."

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 License